Skracanie korzenia
U pewnych roślin tylko niektóre korzenie ulegają skróceniu i są one w dość dużym stopniu wyspecjalizowane pod względem morfologicznym. U innych nie obserwuje się morfologicznego zróżnicowania kurczliwych korzeni. Wyspecjalizowane w wysokim stopniu korzenie kurczliwe lub części korzenia ulegające skracaniu odznaczają się szczególnymi cechami histologicznymi. Wykazują one stosunkowo niewielkie zdrewnienie ścian komórkowych, zawierają dużo parenchymy i są zwykle słabo zróżnicowane. Podczas kurczenia się korzenie grubieją. U niektórych gatunków grubienie to związane jest z przekształceniem korzenia w organ spichrzowy (rys. 17.15A,B; Melilotus, Asparagus officinalis; Bottum, 1941; Rimbach, 1899). U innych w miarę upływu, czasu komórki parenchymy ulegają zgnieceniu, co powoduje zmarszczenie się powierzchni korzenia. Histologiczne zmiany w kurczliwych korzeniach bywają bardzo różnorodne. U niektórych roślin (Medicago, Melilotus, burak cuMateriał omówiony w poprzedniej części tego rozdziału wykazuje dostatecznie wyczerpująco, że korzeń, szczególnie u roślin nasiennych, ma wiele cech charakterystycznych, odróżniających go od pędu.
Zatem w celu porównania tych dwóch części rośliny wskazane będzie zestawienie odpowiednich danych. Różnice między korzeniem a pędem zaznaczone są już wyraźnie w ich najwcześniejszym okresie rozwoju. Merystem wierzchołkowy pędu jest rzeczywiście merystemem apikalnym, ponieważ położony jest powierzchniowo. Analogiczny merystem korzenia umieszczony jest podszczytowo, bowiem przykryty jest czapeczką. Organizacja tych dwóch merystemów jest również odmienna, gdyż związek między określonymi obszarami w ciele pierwotnym tych organów, a komórkami inicjalnymi wierzchołkowymi często jest wyraźniejszy w korzeniu niż w pędzie. W korzeniu bowiem walec osiowy i kora pierwotna powstają zwykle z odrębnych komórek inicjalnych, podczas gdy w łodydze te dwa obszary są ściśle ze sobą powiązane we wczesnych okresach rozwoju ontogenetycznego. Epiderma w korzeniu powstaje w bardziej różnorodny sposób niż w pędzie. Zawiązki liści wykształcają się bezpośrednio z merystemu wierzchołkowego pędu, a pędy boczne powstają z niego w sposób bardziej lub mniej bezpośredni. Zawiązki liści, podobnie jak pędy boczne, tworzą się powierzchniowo. W przeciwieństwie do tego korzenie boczne powstają niezależnie od merystemu wierzchołkowego.
Korzenia macierzystego i pochodzenie ich jest endogeniczne. U wyższych roślin naczyniowych układ waskularny pędu różnicuje się w dużym stopniu lub całkowicie w powiązaniu z liśćmi. W korzeniu układ ten wykształca się w postaci osiowej struktury niezależnej od organów bocznych. Brak wpływu organów bocznych na budowę korzenia przejawia się również brakiem segmentacji na węzły i międzywęźla. Obecność luk liściowych i rdzenia są cechami charakterystycznymi walca osiowego łodyg, z wyjątkiem niektórych niższych roślin naczyniowych. W przeciwieństwie do tego w korzeniu nie ma luk liściowych i często brak jest rdzenia. Pierwotne tkanki waskularne pędu zwykle ułożone są w postaci bardziej lub mniej odrębnych wiązek, z których każda składa się zarówno z floemu, jak i ksylemu, ułożonych w stosunku do siebie kołateralnie lub bikolateralnie.